Sacdan Boru Yapımında Çevre ve Açılım Hesabı

Güncelleme: 1 Kasım 2026

Sacı rulo makinesinde bükerek boru ya da silindir yaparken, kesilecek sacın genişliği borunun çevresine eşittir. Ancak çevre hangi çapa göre alınacak? Bu sorunun cevabı sacın kalınlığında saklıdır.

Neden orta (nötr) çap?

Bükülen sacın dış yüzeyi uzar, iç yüzeyi kısalır. Boyu değişmeyen çizgi sacın ortasına yakın bir yerden geçer. Sac genişliğini bu çizgiyi esas alarak hesaplamak en doğru sonucu verir. Yuvarlak kesitlerde çoğu zaman nötr eksenin kalınlığın ortasında olduğu varsayılır (K = 0,5).

Formüller

• Dış çapı biliyorsanız: açılım genişliği = π × (D − t)
• İç çapı biliyorsanız: açılım genişliği = π × (d + t)
• Orta çapı biliyorsanız: açılım genişliği = π × Dm

Örnek

Dış çapı 219,1 mm ve sac kalınlığı 6 mm olan bir boru için:

π × (219,1 − 6) = 669,47 mm.

Kalınlığı hesaba katmadan dış çaptan hesap yapsaydınız π × 219,1 = 688,3 mm bulurdunuz. Aradaki yaklaşık 19 mm'lik fark, borunun gereğinden büyük çıkması demektir.

Uygulamada dikkat edilecekler

• Kaynak aralığı ve kaynak payı: Boyuna kaynak dikişi için kenarlar arasında bırakılan aralık (kaynak yöntemine göre değişir) çevreye eklenir veya çıkarılır.
• Uç düz kısımları: Rulo makinelerinde sacın uçları düz kalabilir; bunun için uçlara ön büküm yapılır ya da makineye uygun pay bırakılır.
• Boru boyu: Boru boyu, sacın diğer boyutudur; kesim payı ve kaynaktan sonra yapılacak işleme payını unutmayın.
• Deneme: Kalın saclarda ve yüksek dayanımlı malzemelerde geri yaylanma çapı değiştirebilir. Seri üretimden önce deneme parçası önerilir.

Hesabı sizin için yapan, 3 boyutlu önizleme ve DXF çıktısı veren Sacdan boru aracını deneyebilirsiniz.

Diğer rehber yazıları